Co kryje się na powierzchni figurek antropomorficznych z Wilczyc?
Zabytki archeologiczne na ogół posiadają na swojej powierzchni różnego rodzaju pozostałości. Mogą to być zarówno substancje organiczne, jak i nieorganiczne, które trafiły na powierzchnię w trakcie często złożonego „życia” artefaktu — podczas wytwarzania, użytkowania lub zalegania przedmiotu w warstwie archeologicznej oraz powiązanych z tym rozmaitych procesów postdepozycyjnych. Warto także pamiętać, że już po wydobyciu artefaktu z warstw, podczas przechowywania i badania przedmiotu, jego powierzchnia może zostać zanieczyszczona różnymi współczesnymi materiałami.
Nie inaczej jest w przypadku krzemiennych figurek antropomorficznych ze stanowiska Wilczyce 10. Posiadają one na swojej powierzchni zróżnicowane pozostałości — niektóre widoczne makroskopowo, inne natomiast zauważalne dopiero przy znacznym powiększeniu. Substancje te, pochodzące z powierzchni czterech wybranych artefaktów, zostały „wzięte pod lupę” podczas naszych niedawnych badań specjalistycznych, prowadzonych we współpracy z naukowcami z Wydziału Mechanicznego Politechniki Wrocławskiej oraz Wydziału Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Celem przeprowadzonych analiz było rozpoznanie pierwiastków oraz związków chemicznych tworzących interesujące nas residua, co może pozwolić na ich identyfikację. Zabytki zostały udostępnione do badań dzięki uprzejmości Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.
Do przeprowadzenia badań wykorzystano te same metody nieinwazyjne (niewpływające negatywnie na stan artefaktu), co w przypadku analiz pozostałości znajdujących się na powierzchni zdobionych zabytków pochodzących z jaskini Maszyckiej. Mowa tu o spektroskopii Ramana, bazującej na zjawisku charakterystycznego rozpraszania fal przez określone substancje, zwanym widmem Ramana, oraz SEM-EDS (skaningowej mikroskopii elektronowej w połączeniu ze spektroskopią dyspersji energii), polegającej na skierowaniu skupionej wiązki elektronów na określony obszar w celu identyfikacji występujących na nim pierwiastków. Zastosowanie więcej niż jednej metody do analizy wytypowanych residuów pozwala na porównanie uzyskanych wyników, co jest niezwykle istotne dla potwierdzenia wiarygodności otrzymanych danych.
Badania pozostałości obecnych na powierzchni czterech wybranych figurek dostarczyły cennych i obiecujących informacji. Obecnym zadaniem naszego zespołu jest przeprowadzenie kolejnych analiz wybranych residuów występujących na powierzchni pozostałych figurek. Pozwoli to na uzyskanie większej ilości danych, niezbędnej do kompleksowego opracowania i charakterystyki substancji osadzonych na zabytkach ze zbioru. W dalszym toku badań celem będzie interpretacja uzyskanych wyników oraz próba wyciągnięcia na ich podstawie ogólnych wniosków.
